Da đầu khỏe mạnh giúp tóc phát triển tốt, giảm ngứa ngáy và hạn chế rụng tóc bất thường. Nấm da đầu là gì là câu hỏi nhiều người đặt ra khi thấy da đầu bong vảy, ngứa kéo dài, rụng tóc từng mảng hoặc xuất hiện vùng da đỏ, đau, có mủ.
Connemaramusselfestival.com sẽ giúp bạn hiểu rõ nấm da đầu là gì, dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân, cách điều trị, cách phòng ngừa và những sai lầm nên tránh khi chăm sóc da đầu thông qua bài viết dưới đây.
Bệnh nấm da đầu là gì?
Trước khi điều trị, người bệnh cần hiểu bản chất của vấn đề. Nấm da đầu là gì? Đây là tình trạng nhiễm nấm ở vùng da đầu, nang tóc và thân tóc, thường được gọi trong y học là tinea capitis hoặc scalp ringworm. Bệnh thường gây ngứa, bong vảy, xuất hiện mảng rụng tóc và có thể tạo thành vùng viêm đỏ trên da đầu. Mayo Clinic cho biết nấm da đầu là phát ban do nhiễm nấm, thường gây các mảng ngứa, bong vảy và rụng tóc trên đầu; tên “ringworm” không có nghĩa là do giun gây ra.
Một số đặc điểm chính:
- Nấm da đầu có thể gặp ở cả trẻ em và người lớn.
- Bệnh có thể lây qua đường tiếp xúc trực tiếp hoặc dùng chung vật dụng cá nhân.
- Dấu hiệu thường gặp là ngứa da đầu, bong vảy, rụng tóc từng mảng.
- Trường hợp nặng có thể có mụn mủ, sưng đau hoặc đóng vảy dày.
- Điều trị thường cần thuốc kháng nấm phù hợp, không nên chỉ tự gội đầu bằng sản phẩm thông thường.
Dấu hiệu nhận biết khi nấm da đầu là gì trở nên rõ ràng
Nhiều người ban đầu chỉ nghĩ mình bị gàu, dị ứng dầu gội hoặc da đầu bẩn. Tuy nhiên, khi hiểu nấm da đầu là gì, bạn sẽ nhận ra bệnh có một số dấu hiệu khá đặc trưng.
Các dấu hiệu thường gặp gồm:
- Ngứa da đầu kéo dài
- Cảm giác ngứa có thể nhẹ lúc đầu, sau đó tăng dần.
- Người bệnh thường gãi nhiều, làm da đầu trầy xước.
- Bong vảy trắng hoặc xám
- Vảy có thể giống gàu nhưng thường khu trú thành từng mảng.
- Một số vùng da đầu khô, sần và dễ bong.
- Rụng tóc từng mảng
- Tóc có thể gãy sát chân tóc.
- Vùng rụng tóc thường tròn hoặc không đều.
- Da đầu đỏ, đau hoặc viêm
- Một số trường hợp có mảng đỏ, sưng.
- Nếu viêm nặng, có thể xuất hiện mủ.
- Mảng da đầu đóng vảy dày
- Khi nhiễm nấm kéo dài, tổn thương có thể lan rộng.
- Da đầu có mùi khó chịu nếu bội nhiễm.
- Tóc yếu, dễ gãy
- Tóc ở vùng nhiễm nấm thường xơ, giòn và dễ rụng.
Cleveland Clinic cũng mô tả tinea capitis có thể gây mảng da đầu đỏ, có vảy, ngứa, rụng tóc và cần điều trị bằng thuốc kháng nấm đường uống trong nhiều tuần.
Nấm da đầu và nguyên nhân gây bệnh
Khi tìm hiểu bị nấm da đầu là gì, cần biết nguyên nhân chính là do các loại nấm da, thường thuộc nhóm dermatophytes, tấn công lớp ngoài của da đầu và cấu trúc tóc. Chúng phát triển tốt trong môi trường ẩm, bí, vệ sinh kém hoặc khi có điều kiện lây nhiễm thuận lợi.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ bao gồm:
- Lây từ người sang người
- Tiếp xúc gần với người đang bị nấm.
- Dùng chung mũ, lược, khăn, gối, nón bảo hiểm.
- Lây từ động vật
- Chó, mèo hoặc thú nuôi có thể mang nấm.
- Trẻ nhỏ dễ bị lây khi ôm, vuốt ve thú cưng nhiễm nấm.
- Môi trường ẩm và bí
- Đội mũ bảo hiểm lâu, tóc ướt không sấy khô.
- Da đầu nhiều mồ hôi, vệ sinh không đúng cách.
- Dùng chung đồ cá nhân
- Lược, khăn tắm, gối, kẹp tóc, mũ.
- Dụng cụ cắt tóc, gội đầu không được vệ sinh sạch.
- Sức đề kháng da yếu
- Da đầu bị tổn thương từ trước.
- Người có bệnh da liễu nền dễ bị kích ứng và nhiễm thêm nấm.
- Thói quen chăm sóc tóc sai
- Gãi mạnh làm trầy da đầu.
- Dùng dầu gội không phù hợp.
- Buộc tóc khi tóc còn ẩm.
NHS cho biết nhiễm nấm dạng ringworm có thể lây, không phải do giun, và với nhiễm nấm ở da đầu, người bệnh nên gặp bác sĩ vì thường cần thuốc kháng nấm dạng uống theo đơn.
Cách phân biệt nấm da đầu với gàu và viêm da tiết bã
Một lý do khiến nấm da đầu dễ bị điều trị sai là vì biểu hiện ban đầu khá giống gàu. Tuy nhiên, nếu quan sát kỹ, bạn có thể nhận thấy một số khác biệt.
| Tình trạng | Đặc điểm thường gặp |
| Gàu thông thường | Vảy trắng nhỏ, rơi nhiều, ít gây rụng tóc thành mảng |
| Viêm da tiết bã | Da đầu nhờn, vảy vàng, ngứa, có thể lan vùng chân mày, sau tai |
| Nấm da đầu | Ngứa, vảy khu trú, tóc gãy, rụng tóc từng mảng, có thể đỏ hoặc mưng mủ |
| Vảy nến da đầu | Mảng vảy dày, trắng bạc, ranh giới rõ, có thể kèm tổn thương ở khuỷu tay, đầu gối |
Khi không chắc chắn nấm da đầu là gì trong trường hợp của mình, người bệnh không nên tự kết luận. Bác sĩ da liễu có thể kiểm tra da đầu, lấy mẫu tóc hoặc vảy da để xác định nguyên nhân.
Dấu hiệu nên đi khám:
- Rụng tóc thành mảng rõ.
- Da đầu đỏ, đau, có mủ.
- Ngứa kéo dài nhiều tuần.
- Dùng dầu gội trị gàu không cải thiện.
- Có người thân hoặc thú cưng cũng bị nấm.
- Trẻ nhỏ có mảng tóc gãy, bong vảy trên đầu.
Điều trị nấm da đầu và cần lưu ý ra sao?
Điều trị đúng là phần quan trọng nhất khi tìm hiểu nấm da đầu là gì. Khác với nấm da thân mình có thể dùng kem bôi trong nhiều trường hợp, nấm da đầu thường cần thuốc kháng nấm đường uống vì nấm nằm ở nang tóc và thân tóc. Mayo Clinic cho biết điều trị nấm da đầu cần thuốc kháng nấm dạng uống theo đơn, thường dùng trong nhiều tuần; một số thuốc có thể gồm griseofulvin, terbinafine hoặc itraconazole tùy chỉ định. Ngoài ra, nhiều người cũng quan tâm nấm da đầu gội bằng lá gì khỏi nhanh. Tuy nhiên, áp dụng các phương pháp khoa học vẫn là ưu tiên hàng đầu.
Hướng điều trị thường gồm:
- Thuốc kháng nấm đường uống
- Cần bác sĩ kê đơn.
- Không tự mua hoặc tự ngưng thuốc khi thấy đỡ ngứa.
- Cần dùng đủ liệu trình để hạn chế tái phát.
- Dầu gội kháng nấm hỗ trợ
- Có thể giúp giảm thiểu lượng bào tử nấm trên da đầu.
- Không thay thế hoàn toàn thuốc uống trong nhiều trường hợp.
- Một số loại chứa selenium sulfide hoặc ketoconazole có thể được bác sĩ khuyên dùng.
- Giữ da đầu sạch và khô
- Không để tóc ẩm quá lâu.
- Không đội mũ bí khi tóc còn ướt.
- Không dùng chung các vật dụng cá nhân
- Lược, khăn, gối, mũ bảo hiểm cần dùng riêng.
- Nên giặt sạch và phơi nắng vật dụng tiếp xúc với da đầu.
- Kiểm tra người thân và thú cưng
- Nếu nhiều người cùng ngứa, bong vảy, cần kiểm tra lây nhiễm.
- Thú cưng nghi nhiễm nấm nên được đưa đến bác sĩ thú y.
British Association of Dermatologists cũng nêu rằng tinea capitis cần điều trị bằng thuốc kháng nấm đường uống và dầu gội kháng nấm hỗ trợ để giảm lây lan cho người khác.
Cách chăm sóc tại nhà khi bị nấm da đầu
Ngoài điều trị y khoa, chăm sóc đúng cách giúp hạn chế lây lan và hỗ trợ da đầu phục hồi. Khi đã biết nấm da đầu là gì, bạn nên thay đổi một số thói quen hằng ngày.
Nên làm:
- Gội đầu đúng theo hướng dẫn của bác sĩ da liễu.
- Lau khô tóc và da đầu sau khi gội đầu
- Dùng khăn riêng, giặt khăn thường xuyên.
- Vệ sinh vỏ gối, ga giường, mũ, lược.
- Cắt tóc gọn nếu tóc quá dày và khó làm sạch.
- Rửa tay sau khi chạm vào vùng da đầu bị tổn thương.
- Hạn chế gãi nhằm tránh trầy xước.
- Đưa thú cưng đi kiểm tra nếu có dấu hiệu rụng lông, mảng da tròn.
Không nên làm:
- Dùng chung các vật dụng cá nhân như: lược, khăn, mũ với người khác.
- Tự ý bôi thuốc corticoid khi chưa có chỉ định.
- Nhuộm, tẩy, uốn tóc khi da đầu đang viêm.
- Dùng dầu gội quá mạnh làm khô và kích ứng da đầu.
- Ngưng thuốc sớm khi triệu chứng vừa được cải thiện.
- Cạo đầu tùy tiện nếu da đầu đang sưng đau hoặc mưng mủ.
Khi đọc các nội dung tin mới về chăm sóc tóc, người dùng nên phân biệt rõ giữa mẹo làm sạch da đầu và điều trị bệnh da liễu. Với nấm da đầu, điều trị đúng nguyên nhân vẫn là yếu tố quan trọng nhất.
Phòng ngừa nấm da đầu tái phát
Sau điều trị, nhiều người vẫn có thể bị lại nếu không thay đổi thói quen vệ sinh hoặc còn nguồn lây. Do đó, hiểu nấm da đầu là gì cũng cần đi kèm cách phòng ngừa.
Các cách phòng ngừa hiệu quả:
- Không dùng chung lược, khăn, mũ, nón bảo hiểm.
- Giặt và phơi nắng ga gối định kỳ.
- Làm sạch mũ bảo hiểm, mũ vải, khăn trùm đầu.
- Không để tóc ẩm khi đi ngủ.
- Gội đầu sau khi vận động ra nhiều mồ hôi.
- Dạy trẻ không đổi mũ, lược, kẹp tóc với bạn bè.
- Kiểm tra thú cưng nếu trong nhà có người bị nấm.
- Vệ sinh dụng cụ cắt tóc trước khi sử dụng.
- Chọn salon tóc có quy trình vệ sinh sạch sẽ.
- Đi khám sớm khi có dấu hiệu tái phát.
Khi đi chơi xa hoặc du lịch, bạn nên mang khăn cá nhân, hạn chế dùng chung lược, mũ hoặc gối không đảm bảo vệ sinh, nhất là khi da đầu đang nhạy cảm hoặc từng bị nấm.
Điều trị nấm da đầu và những sai lầm thường gặp
Dù nấm da đầu khá phổ biến, nhiều người vẫn mắc sai lầm khiến bệnh dai dẳng hoặc tái phát. Khi hiểu rõ nấm da đầu là gì, bạn sẽ tránh được những cách xử lý không phù hợp.
Sai lầm thường gặp:
- Tưởng là gàu nên chỉ dùng dầu gội trị gàu: Dầu gội trị gàu thông thường có thể không đủ để xử lý nấm ở nang tóc.
- Tự ý bôi thuốc không rõ thành phần: Một số thuốc có corticoid có thể làm giảm đỏ ngứa tạm thời nhưng khiến nhiễm nấm khó kiểm soát hơn nếu dùng sai.
- Ngừng thuốc quá sớm: Khi bớt ngứa, nấm có thể chưa được loại bỏ hoàn toàn. Ngừng thuốc sớm dễ làm bệnh tái phát.
- Không vệ sinh vật dụng cá nhân: Lược, gối, khăn, mũ có thể giữ bào tử nấm. Nếu không làm sạch, người bệnh dễ bị lây lại.
- Không kiểm tra nguồn lây: Người thân hoặc thú cưng có thể là nguồn lây âm thầm.
- Gãi mạnh vùng tổn thương: Gãi làm da đầu trầy, dễ bội nhiễm và đau rát hơn.
- Đi nhuộm, uốn, tẩy tóc khi đang bệnh: Hóa chất có thể khiến da đầu kích ứng, viêm nặng hơn.
Kết luận
Nấm da đầu là tình trạng nhiễm nấm ở da đầu, chân tóc và thân tóc, thường gây ngứa, bong vảy, tóc gãy, rụng tóc từng mảng và có thể viêm đỏ hoặc mưng mủ nếu nặng. Bệnh có khả năng lây qua tiếp xúc trực tiếp, dùng chung vật dụng cá nhân hoặc từ thú cưng mang nấm.
Khi hiểu đúng nấm da đầu là gì, bạn sẽ không còn chủ quan với tình trạng ngứa và bong vảy kéo dài. Điều trị đúng, chăm sóc đúng và phòng ngừa đúng sẽ giúp da đầu phục hồi tốt hơn, hạn chế lây lan và bảo vệ mái tóc khỏe mạnh lâu dài.